5302 Sayılı Özel İdare Kanunu
Kanun Numarası : 5302
Kabul Tarihi
: 22/2/2005
Yayımlandığı R.Gazete :
Tarih: 4/3/2005 Sayı : 25745
Yayımlandığı Düstur :
Tertip : 5 Cilt : 44 Sayfa:
BİRİNCİ
KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun
amacı; il özel idaresinin kuruluşunu, organlarını, yönetimini, görev,
yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun il
özel idaresini kapsar.
Tanımlar
Madde 3- Bu Kanunun
uygulanmasında;
a) İl özel idaresi: İl halkının
mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve
karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idarî ve malî
özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,
b) İl özel idaresinin organları: İl
genel meclisini, il encümenini ve valiyi,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İl Özel
İdaresinin Kuruluşu ve Sınırları
Kuruluş
Madde 4- İl özel
idaresi, ilin kurulmasına dair kanunla kurulur ve ilin kaldırılmasıyla
tüzel kişiliği sona erer.
İl özel
idaresinin görev alanı
Madde 5- İl özel
idaresinin görev alanı il sınırlarını kapsar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İl Özel İdaresinin Görev, Yetki ve
Sorumlulukları
İl özel idaresinin görev ve
sorumlulukları
Madde 6- İl özel
idaresi mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) Gençlik ve spor Sağlık, tarım,
sanayi ve ticaret; Belediye sınırları il sınırı olan Büyükşehir
Belediyeleri hariç ilin çevre düzeni plânı, bayındırlık ve iskân,
toprağın korunması, erozyonun önlenmesi, kültür, sanat, turizm, sosyal
hizmet ve yardımlar, yoksullara mikro kredi verilmesi, çocuk yuvaları ve
yetiştirme yurtları; ilk ve orta öğretim kurumlarının arsa temini,
binalarının yapım, bakım ve onarımı ile diğer ihtiyaçlarının
karşılanmasına ilişkin hizmetleri il sınırları içinde, (1)(2)(3)
––––––––––––––––––
(1)Bu bentte yer alan
"Sağlık“ ibaresnden önce gelmek üzere, 28/4/2005 tarihli ve 5340 sayılı
Kanunun 24 üncü maddesiyle "Gençlik ve spor“ ibaresi eklenmiş ve metne
işlenmiştir.
(2) 3/7/2005 tarihli ve
5393 sayılı Kanunun 85 inci maddesiyle “erozyonun önlenmesi,”
ibaresinden sonra gelmek üzere “kültür, sanat, turizm,” ibaresi eklenmiş
ve metne işlenmiştir.
(3) 1/7/2006 tarihli ve
5538 sayılı Kanunun 26 ncı maddesiyle bu bentte yer alan "İlin çevre
düzeni planı" ibaresinden önce gelmek üzere "Belediye sınırları il
sınırı olan Büyükşehir Belediyeleri hariç" ibaresi eklenmiş ve metne
işlenmiştir.
b) İmar, yol, su, kanalizasyon, katı
atık, çevre, acil yardım ve kurtarma (...)(1); orman
köylerinin desteklenmesi, ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine ilişkin
hizmetleri belediye sınırları dışında,
Yapmakla görevli ve yetkilidir.
(Ek fıkra: 3/7/2005-5393/85
md.) Merkezi idare tarafından yürütülen görev ve hizmetlere ait
yatırımlardan ilgili bakanlıkça uygun görülenler, il özel idareleri
eliyle de gerçekleştirilebilir. Bu yatırımlara ait ödenekler, ilgili
kuruluş tarafından o il özel idaresi bütçesine aktarılır. İl özel
idaresi bu yatırımların yüzde yirmibeşine kadar olan kısmı için kendi
bütçesinden harcama yapabilir. Merkezi idare, ayrıca, desteklemek ve
geliştirmek istediği hizmetleri proje bazında gerekli kaynaklarını
ilgili il özel idaresine aktarmak suretiyle onlarla işbirliği içinde
yürütebilir. Bu kaynak ve ödenekler özel idare bütçesi ile
ilişkilendirilmez ve başka amaçla kullanılamaz.
(Ek fıkra: 1/7/2006-5538/26
md.) İl özel idaresi bütçesinden, emniyet hizmetlerinin
gerektirdiği teçhizat alımıyla ilgili harcamalar yapılabilir.
İl çevre düzeni plânı; valinin
koordinasyonunda, büyükşehirlerde büyükşehir belediyeleri, diğer illerde
il belediyesi ve il özel idaresi ile birlikte yapılır. İl çevre düzeni
plânı belediye meclisi ile il genel meclisi tarafından onaylanır.
(Ek cümle: 1/7/2006-5538/26 md.) Belediye sınırları il
sınırı olan Büyükşehir Belediyelerinde il çevre düzeni planı ilgili
Büyükşehir Belediyeleri tarafından yapılır veya yaptırılır ve doğrudan
Belediye Meclisi tarafından onaylanır.
Hizmetlerin yerine getirilmesinde
öncelik sırası, il özel idaresinin malî durumu, hizmetin ivediliği ve
verildiği yerin gelişmişlik düzeyi dikkate alınarak belirlenir.
İl özel idaresi hizmetleri,
vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet
sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun
yöntemler uygulanır.
Hizmetlerin diğer mahallî idareler ve
kamu kuruluşları arasında bütünlük ve uyum içinde yürütülmesine yönelik
koordinasyon o ilin valisi tarafından sağlanır.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri
Kanunu ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığına ve organize sanayi bölgelerine
tanınan yetki ve sorumluluklar bu Kanun kapsamı dışındadır.
İl özel
idaresinin yetkileri ve imtiyazları
Madde 7- İl özel
idaresinin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
a) Kanunlarla verilen görev ve
hizmetleri yerine getirebilmek için her türlü faaliyette bulunmak,
gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri için kanunlarda belirtilen izin
ve ruhsatları vermek ve denetlemek.
b) Kanunların il özel idaresine
verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, emir vermek, yasak
koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek.
c) Hizmetlerin yürütülmesi amacıyla,
taşınır ve taşınmaz malları almak, satmak, kiralamak veya kiraya vermek,
takas etmek, bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesis etmek.
d) Borç almak ve bağış kabul etmek.
e) Vergi, resim ve harçlar dışında
kalan ve miktarı yirmibeşmilyar Türk Lirasına kadar olan dava konusu
uyuşmazlıkların anlaşmayla tasfiyesine karar vermek.
f) Özel kanunları gereğince il özel
idaresine ait vergi, resim ve harçların tarh, tahakkuk ve tahsilini
yapmak.
g) Belediye sınırları dışındaki gayri
sıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerine ruhsat
vermek ve denetlemek.
İl özel idaresi, hizmetleri ile
ilgili olarak, halkın görüş ve düşüncelerini belirlemek amacıyla kamuoyu
yoklaması ve araştırması yapabilir.
İl özel idaresinin mallarına karşı
suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır. (Ek
cümle: 1/7/2006-5538/26 md.) 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun
75 inci maddesi hükümleri il özel idaresi taşınmazları hakkında da
uygulanır.
İl özel idaresinin proje karşılığı
borçlanma yoluyla elde edilen gelirleri, vergi, resim ve harçları,
şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları
haczedilemez.
________________
(1) 3/7/2005 tarihli ve
5393 sayılı Kanunun 85 inci maddesiyle bu arada yer alan “kültür,
turizm, gençlik ve spor” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
İl özel
idaresine tanınan muafiyetler
Madde 8- İl özel
idaresinin kamu hizmetine ayrılan veya kamunun yararlanmasına açık,
gelir getirmeyen taşınmaz malları ile bunların inşa ve kullanımları her
türlü vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarından muaftır.
İKİNCİ KISIM
İl Özel
İdaresinin Organları
BİRİNCİ BÖLÜM
İl Genel Meclisi
İl genel meclisi
Madde 9- İl genel
meclisi, il özel idaresinin karar organıdır ve ilgili kanunda gösterilen
esas ve usullere göre ildeki seçmenler tarafından seçilmiş üyelerden
oluşur.
İl genel
meclisinin görev ve yetkileri
Madde 10- İl genel
meclisinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ile yatırım ve
çalışma programlarını, il özel idaresi faaliyetlerini ve personelinin
performans ölçütlerini görüşmek ve karara bağlamak.
b) Bütçe ve kesinhesabı kabul etmek,
bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler ile fonksiyonel
sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
c) Belediye sınırları il sınırı olan
Büyükşehir Belediyeleri hariç İl çevre düzeni plânı ile belediye
sınırları dışındaki alanların imar plânlarını görüşmek ve karara
bağlamak.(1)
d) Borçlanmaya karar vermek.
e) Bütçe içi işletmeler ile Türk
Ticaret Kanununa tâbi ortaklıklar kurulmasına veya bu ortaklıklardan
ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım ortaklığı kurulmasına
karar vermek.
f) Taşınmaz mal alımına, satımına,
trampa edilmesine, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya
tahsisli bir taşınmazın akar haline getirilmesine izin; üç yıldan fazla
kiralanmasına ve süresi yirmibeş yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde
sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.
g) Şartlı bağışları kabul etmek.
h) Vergi, resim ve harç dışında kalan
miktarı beşmilyardan yirmibeşmilyar Türk Lirasına kadar ihtilaf konusu
olan özel idare alacaklarının anlaşma ile tasfiyesine karar vermek.
i) İl özel idaresi adına imtiyaz
verilmesine ve il özel idaresi yatırımlarının yap-işlet veya
yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına, il özel idaresine ait şirket,
işletme ve iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek.
j) Encümen üyeleri ile ihtisas
komisyonları üyelerini seçmek.
k) İl özel idaresi tarafından
çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek.
l) Norm kadro çerçevesinde il özel
idaresinin ve bağlı kuruluşlarının kadrolarının ihdas, iptal ve
değiştirilmesine karar vermek.
m) Yurt içindeki ve yurt dışındaki
mahallî idareler ve mahallî idare birlikleriyle karşılıklı işbirliği
yapılmasına karar vermek.
n) Diğer mahallî idarelerle birlik
kurulmasına, kurulmuş birliklere katılmaya veya ayrılmaya karar vermek.
o) İl özel idaresine kanunlarla
verilen görev ve hizmetler dışında kalan ve ilgililerin isteğine bağlı
hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.
(1) 1/7/2006 tarihli ve 5538 sayılı Kanunun 26 ncı maddesiyle bu
bentte yer alan "İl Çevre Düzeni Planı" ibaresinden önce gelmek üzere
"Belediye sınırları il sınırı olan Büyükşehir Belediyeleri hariç"
ibaresi eklenmiş ve metne işlenmiştir.
Meclis
başkanlık divanı
Madde 11- İl genel
meclisi, seçim sonuçlarının ilânını izleyen beşinci gün kendiliğinden
toplanır. Bu toplantıda meclise en yaşlı üye başkanlık eder. Meclis, bu
toplantıda, üyeleri arasından ve gizli oyla meclis başkanını, meclis
birinci ve ikinci başkan vekillerini, ikisi yedek olmak üzere dört kâtip
üyeyi ilk iki yıl için görev yapmak üzere seçer. İlk iki yıldan sonra
seçilecek başkanlık divanı, yapılacak ilk mahallî idareler seçimlerine
kadar görev yapar.
Meclis başkanlık divanı seçimi üç gün
içinde tamamlanır.
Meclis başkanlığı ve başkanlık
divanında boşalma olması durumunda, kalan süreyi tamamlamak üzere,
yenisi seçilir.
İl genel meclisine meclis başkanı,
bulunmaması durumunda meclis birinci başkan vekili, onun da bulunmaması
durumunda ikinci başkan vekili başkanlık eder.
Meclis başkanı, meclis çalışmalarında
düzeni sağlamakla yükümlüdür.
İl genel meclisinin çalışmalarına
ilişkin esas ve usuller İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
Meclis
toplantısı
Madde 12- İl genel
meclisi, il genel meclisince belirlenecek bir aylık tatil hariç her ayın
ilk haftası meclis tarafından önceden belirlenen günde mutat toplantı
yerinde toplanır. (Mülga son cümle: 3/7/2005-5393/85 md.)
Bütçe görüşmesine rastlayan toplantı
süresi en çok yirmi gün, diğer toplantıların süresi en çok beş gündür.
Mutat toplantı yeri dışında
toplanılmasının zorunlu olduğu durumda üyelere ve valiye önceden bilgi
vermek kaydıyla meclis başkanının belirlediği yerde toplantı yapılır.
Ayrıca, toplantının yeri ve zamanı mutat usullerle halka duyurulur.
İl genel meclisinin toplantıları
açıktır. Meclis başkanı veya üyelerden herhangi birinin gerekçeli
önerisi üzerine, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kapalı oturum
yapılmasına karar verilebilir. Salt çoğunluk belli bir sayının
yarısından az olmayan çoğunluğu ifade eder.
İl genel meclisi görüşmeleri
görevlilerce tutanağa geçirilir, tutanak başkan ve kâtip üyeler
tarafından imzalanır. Toplantılar, meclisin kararıyla sesli veya
görüntülü cihazlarla da kaydedilebilir.
Özel idare teşkilatı ve ildeki kamu
kurum ve kuruluşlarının birim amirleri gündemdeki konularla ilgili
olarak meclis toplantılarına davet edilebilir ve bilgi alınabilir.
Gündem
Madde 13- Gündem,
meclis başkanı tarafından belirlenir ve üyelere en az üç gün önceden
bildirilir. Valinin önerdiği hususlar gündeme alınır. Gündem, çeşitli
yollarla da halka duyurulur.
İl genel meclisi üyeleri de il özel
idaresine ait işlerle ilgili konuların gündeme alınmasını önerebilir.
Öneri, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kabul edildiği takdirde
gündeme alınır.
Toplantı
ve karar yeter sayısı
Madde 14- İl genel
meclisi, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır ve katılanların
salt çoğunluğuyla karar verir. Ancak, karar yeter sayısı, üye tam
sayısının dörtte birinden az olamaz. Oylamada eşitlik çıkması durumunda
meclis başkanının bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Gizli oylamalarda
eşitlik çıkması durumunda oylama tekrarlanır, eşitliğin bozulmaması
durumunda meclis başkanı tarafından kur'a çekilir.
Meclisin toplanmasında, üye tam
sayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde, başkan, gün ve saatini
tespit ederek en geç üç gün içinde toplanmak üzere meclisi tatil eder.
Gelecek toplantı, üye tam sayısının dörtte birinden az olmayan üye
sayısı ile yapılır.
Görüşmeler sırasında başkan veya
üyelerden birinin isteği üzerine yapılacak yoklamada karar yeter
sayısının bulunmadığı anlaşılırsa, ikinci fıkradaki hükümler uygulanır.
Üyeler oylarını bizzat kullanır.
Gizli oy kullanmaya fizikî bakımdan engelli üyeler, tayin edecekleri
kişi eliyle oy kullanabilir.
Oylama; gizli, işaretle veya ad
okunarak yapılır. Oy verme kabul, ret veya çekimser şeklinde olur.
Kararlar, meclis başkanı ve kâtip
üyeler tarafından imzalanır ve bir sonraki toplantıda üyelere dağıtılır.
Meclis
kararlarının kesinleşmesi
Madde 15- İl genel
meclisi tarafından alınan kararların tam metni, en geç beş gün içinde
valiye gönderilir. Vali, hukuka aykırı gördüğü kararları, yedi gün
içinde gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere il genel
meclisine iade edebilir. Valiye gönderilmeyen meclis kararları yürürlüğe
girmez.
Yeniden görüşülmesi istenilmeyen
kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de il genel meclisi üye tam
sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir.
Vali, meclisin ısrarı ile kesinleşen
kararlar aleyhine (...)(1) idarî yargıya başvurabilir.
Kesinleşen il genel meclisi karar
özetleri toplantıyı izleyen en geç yedi gün içinde çeşitli yollarla
halka duyurulur.
İhtisas
komisyonları
Madde 16- (Değişik birinci
cümle: 3/7/2005-5393/85 md.) İl genel meclisi, bir yıl görev
yapmak üzere üyeleri arasından en az üç, en fazla beş kişiden oluşan
ihtisas komisyonları kurabilir. Plân ve Bütçe ile İmar ve Bayındırlık
komisyonları en çok yedi kişiden meydana gelir.
İhtisas komisyonları, her siyasî
parti grubunun ve bağımsız üyelerin il genel meclisindeki üye sayısının
meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. Eğitim,
kültür ve sosyal hizmetler komisyonu, imar ve bayındırlık komisyonu,
çevre ve sağlık komisyonu ile plân ve bütçe komisyonu kurulması
zorunludur.
İmar ve bayındırlık komisyonu
dışındaki komisyonların çalışma süreleri meclisin toplantı süresiyle
sınırlıdır. Meclis toplantısını müteakip imar ve bayındırlık komisyonu
en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü toplanarak
kendisine havale edilen işleri sonuçlandırır. Rapor bu sürenin sonunda
meclise sunulmadığı takdirde, konu meclis başkanı tarafından doğrudan
gündeme alınır.
Kaymakamlar ve ildeki kamu
kuruluşlarının amirleri ve ildeki kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşları, üniversite ve sendikalar ile gündemdeki konularla ilgili
köy ve mahalle muhtarları ile sivil toplum örgütlerinin temsilcileri, oy
hakkı olmaksızın kendi görev ve faaliyet alanlarına giren konuların
görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarına katılabilir ve görüş
bildirebilir.
İhtisas komisyonlarının görev alanına
giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra il genel meclisinde
karara bağlanır.
(1) 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Kanunun
85 inci maddesiyle bu arada yer alan “on gün içinde” ibaresi madde
metninden çıkarılmıştır.
Komisyon çalışmalarında uzman
kişilerden yararlanılabilir.
Komisyon raporları alenîdir, çeşitli
yollarla halka duyurulur ve isteyenlere il genel meclisi tarafından
belirlenecek bedel karşılığında verilir.
Denetim
komisyonu
Madde 17- İl genel
meclisi, her yılın ocak ayında yapılacak toplantısında il özel
idaresinin bir önceki yıl gelir ve giderleri ile hesap ve işlemlerinin
denetimi için kendi üyeleri arasından gizli oyla ve üye sayısı üçten az,
beşten çok olmamak üzere bir denetim komisyonu oluşturur. Komisyon, her
siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin il genel meclisindeki üye
sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşur.
Komisyon, vali tarafından il özel
idare binası içinde belirlenen yerde çalışır ve çalışmalarında uzman
kişi ve kuruluşlardan yararlanabileceği gibi valinin onayıyla kamu
kuruluşları personelinden de yararlanabilir. Komisyon tarafından istenen
bilgi ve belgelerin iade edilmek üzere verilmesi zorunludur.
Komisyon, çalışmasını şubat ayı
sonuna kadar tamamlar ve buna ilişkin raporunu, izleyen ayın onbeşine
kadar meclis başkanlığına sunar.
Konusu suç teşkil eden hususlarla
ilgili olarak meclis başkanlığı tarafından yetkili mercilere suç
duyurusunda bulunulur.
Meclisin
bilgi edinme ve denetim yolları
Madde 18- İl genel
meclisi soru, genel görüşme ve faaliyet raporunu değerlendirme
yollarıyla bilgi edinme ve denetim yetkisini kullanır.
Meclis üyeleri, meclis başkanlığına
önerge vererek il özel idaresi işleriyle ilgili konularda sözlü veya
yazılı soru sorabilir. Soru, vali veya görevlendireceği kişi tarafından
sözlü veya yazılı olarak cevaplandırılır.
İl genel meclisi üyelerinin en az
üçte biri, meclis başkanlığına istekte bulunarak il özel idaresinin
işleriyle ilgili bir konuda mecliste genel görüşme açılmasını
isteyebilir. Bu istek, meclis tarafından kabul edildiği takdirde gündeme
alınır.
Vali, mart ayı toplantısında bir
önceki yıla ait faaliyet raporunu meclise sunar.
Faaliyet raporundaki açıklamalar,
meclis üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğuyla yeterli görülmezse,
yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan tutanak, meclis başkanı
tarafından gereği yapılmak üzere İçişleri Bakanlığına gönderilir.
Başkan ve
meclis üyelerinin görüşmelere katılamayacağı durumlar
Madde 19- İl genel
meclisi başkanı ve üyeleri, münhasıran kendileriyle veya ikinci derece
dahil kan, kayın hısımları ve evlatlıkları ile ilgili işlerin
görüşüldüğü meclis toplantılarına katılamazlar.
Meclis
üyelerinin yükümlülükleri
Madde 20- İl genel
meclisi üyeleri, görevleri süresince ve görevlerinin sona ermesinden
itibaren iki yıl süreyle il özel idaresi ve bağlı kuruluşlarına karşı
doğrudan doğruya veya dolaylı olarak taahhüde giremez, komisyonculuk ve
temsilcilik yapamaz.
Meclis
üyeliğinin sona ermesi
Madde 21- İl genel
meclisi üyeliği, ölüm ve istifa durumunda kendiliğinden sona erer.
Özürsüz veya izinsiz olarak arka
arkaya üç birleşim günü veya bir yıl içinde yapılan toplantıların
yarısına katılmayan üyenin üyeliğinin düşmesine, savunması alındıktan
sonra üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar verilir.
İl genel meclisi üyeliğine seçilme
yeterliliğinin kaybedilmesi durumunda, valinin bildirmesi üzerine
Danıştay tarafından üyeliğin düşmesine karar verilir.
Meclisin feshi
Madde 22- İl genel
meclisi;
a) Kendisine kanunla verilen
görevleri süresi içinde yapmayı ihmal eder ve bu durum il özel idaresine
ait işleri aksatırsa,
b) İl özel idaresine verilen
görevlerle ilgisi olmayan siyasî konularda karar alırsa,
İçişleri Bakanlığının bildirisi
üzerine Danıştayın kararı ile feshedilir.
İçişleri Bakanlığı gerekli gördüğü
takdirde meclisin feshine dair bildiri ile birlikte karar verilinceye
kadar meclis toplantılarının ertelenmesini de ister. Danıştay,
toplantıların ertelenmesi hususunu en geç bir ay içinde karara bağlar.
Bu şekilde feshedilen meclisin yerine
seçilen meclis, kalan süreyi tamamlar.
Boşalan
meclisin görevinin yerine getirilmesi
Madde 23- İl genel
meclisinin;
a) Danıştay tarafından feshi veya
meclis toplantılarının ertelenmesi,
b) Yedek üyelerin getirilmesinden
sonra da meclis üye tam sayısının yarısından aşağı düşmesi,
c) Geçici olarak görevden
uzaklaştırılması,
d) Meclis üye tamsayısının yarıdan
fazlasının tutuklanması,
Durumlarında, meclis çalışabilir
duruma gelinceye veya yeni meclis seçimi yapılıncaya kadar il genel
meclisi görevi, encümenin memur üyeleri tarafından yürütülür.
Meclis
üyelerinin huzur hakları ve diğer sosyal hakları
Madde 24- Meclis ve
komisyon toplantılarına katıldıkları her gün için; il genel meclisi
başkanına 6000 gösterge, diğer meclis üyelerine 2200 gösterge
rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu
bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir.(1)
İl genel meclisi üyeleri
hastalıkları süresince izinli sayılır. Ayrıca mazeretleri durumunda, bir
yıl içindeki toplantı süresinin yarısını aşmamak şartıyla istekleri
üzerine meclis tarafından izin verilebilir.
İKİNCİ BÖLÜM
İl Encümeni
İl encümeni
Madde 25- İl
encümeni valinin başkanlığında, il genel meclisinin her yıl kendi
üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği beş üye ile biri malî
hizmetler birim amiri olmak üzere valinin her yıl birim amirleri
arasından seçeceği beş üyeden oluşur.
Valinin katılamadığı encümen
toplantısına genel sekreter başkanlık eder.
Encümen toplantılarına gündemdeki
konularla ilgili olarak, ilgili birim amirleri vali tarafından oy hakkı
olmaksızın görüşleri alınmak üzere çağrılabilir.
Encümenin
görev ve yetkileri
Madde 26- Encümenin
görev ve yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ve yıllık çalışma
programı ile bütçe ve kesin hesabı inceleyip il genel meclisine görüş
bildirmek.
______________________
(1) 3/7/2005 tarihli ve
5393 sayılı Kanunun 85 inci maddesiyle birinci fıkraya "Meclis"
ibaresinden sonra gelmek üzere "ve komisyon" ibaresi eklenmiş ve aynı
fıkradaki “2600” ibaresi “6000” olarak değiştirilmiş ve metne
işlenmiştir.
b) Yıllık çalışma programına alınan
işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını almak ve uygulamak.
c) Öngörülmeyen giderler ödeneğinin
harcama yerlerini belirlemek.
d) Bütçede fonksiyonel
sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
e) Kanunlarda öngörülen cezaları
vermek.
f) Vergi, resim ve harçlar dışında
kalan ve miktarı beşmilyar Türk Lirasına kadar olan ihtilafların sulhen
halline karar vermek.
g) Taşınmaz mal satımına, trampa
edilmesine ve tahsisine ilişkin kararları uygulamak, süresi üç yılı
geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek.
h) Belediye sınırları dışındaki umuma
açık yerlerin açılış ve kapanış saatlerini belirlemek.
i) Vali tarafından havale edilen
konularda görüş bildirmek.
j) Kanunlarla verilen diğer görevleri
yapmak.
Encümen
toplantısı
Madde 27- Encümen,
haftada en az bir defa olmak üzere önceden belirlenen gün ve saatte
toplanır. Başkan acil durumlarda encümeni toplantıya çağırabilir.
Encümen üye tam sayısının salt
çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla karar verir.
Oyların eşitliği durumunda başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır.
Çekimser oy kullanılamaz.
Encümen gündemi vali tarafından
hazırlanır. Encümen üyeleri gündem maddesi teklif edebilir.
Encümen, gündemindeki konuları en geç
bir hafta içinde görüşüp karara bağlar.
Alınan kararlar başkan ve toplantıya
katılan üyeler tarafından imzalanır. Karara muhalif kalanlar
gerekçelerini de açıklar.
Vali kanun, tüzük, yönetmelik ve il
genel meclisi kararlarına aykırı gördüğü encümen kararının bir sonraki
toplantıda tekrar görüşülmesini isteyebilir. Encümen, kararında ısrar
ederse karar kesinleşir. Bu takdirde, vali, kesinleşen encümen kararının
uygulanmasını durdurur ve idari yargı mercilerine yürütmeyi durdurma
talebi ile birlikte on gün içinde başvurur. İtiraz Danıştayca en geç
altmış gün içinde karara bağlanır.
Encümen başkan ve üyeleri, münhasıran
kendileri, ikinci derece dahil kan ve kayın hısımları ve evlatlıkları
ile ilgili işlerin görüşüldüğü encümen toplantılarına katılamazlar.
Encümen
üyelerine verilecek ödenek
Madde 28- Encümen
başkanına 14000, üyelerine 12000 gösterge rakamının Devlet memurları
için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda
aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine encümen üyeleri
için belirlenen gösterge rakamının yarısı ödenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Vali
Madde 29-
Vali, il özel idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin
temsilcisidir.
Valinin
görev ve yetkileri
Madde 30- Valinin
görev ve yetkileri şunlardır:
a) İl özel idaresi teşkilâtının en
üst amiri olarak il özel idaresi teşkilâtını sevk ve idare etmek, il
özel idaresinin hak ve menfaatlerini korumak.
b) İl özel idaresini stratejik plâna
uygun olarak yönetmek, il özel idaresinin kurumsal stratejilerini
oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, il özel idaresi
faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve
uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise
sunmak.
c) İl özel idaresini Devlet
dairelerinde ve törenlerde, davacı veya davalı olarak da yargı
yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek.
d) İl encümenine başkanlık etmek.
e) İl özel idaresinin taşınır ve
taşınmaz mallarını idare etmek.
f) İl özel idaresinin gelir ve
alacaklarını takip ve tahsil etmek.
g) Yetkili organların kararını almak
şartıyla sözleşme yapmak.
h) İl genel meclisi ve encümen
kararlarını uygulamak.
i) Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis
ve encümenin yetkisi dışında kalan aktarmaları yapmak.
j) İl özel idaresi personelini
atamak.
k) İl özel idaresi, bağlı
kuruluşlarını ve işletmelerini denetlemek.
l) Şartsız bağışları kabul etmek.
m) İl halkının huzur, esenlik, sağlık
ve mutluluğu için gereken önlemleri almak.
n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için
ayrılan ödeneği kullanmak.
o) Kanunlarla il özel idaresine
verilen ve il genel meclisi veya il encümeni kararını gerektirmeyen
görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.
Stratejik
plân ve performans plânı
Madde 31- Vali,
mahallî idareler genel seçimlerinden itibaren altı ay içinde; kalkınma
plân ve programları ile varsa bölge plânına uygun olarak stratejik plân
ve ilgili olduğu yıl başından önce de yıllık performans plânı hazırlayıp
il genel meclisine sunar.
Stratejik plân, varsa üniversiteler
ve meslek odaları ile konuyla ilgili sivil toplum örgütlerinin görüşleri
alınarak hazırlanır ve il genel meclisinde kabul edildikten sonra
yürürlüğe girer.
Stratejik plân ve performans plânı
bütçenin hazırlanmasına esas teşkil eder ve il genel meclisinde bütçeden
önce görüşülerek kabul edilir.
Yetki
devri
Madde 32- Vali, görev
ve yetkilerinden bir kısmını uygun gördüğü takdirde, vali
yardımcılarına, yöneticilik sıfatı bulunan il özel idaresi görevlileri
ile ilçelerde kaymakamlara devredebilir.(1)
İhtilaf
halinde temsil yetkisinin devri
Madde 33- Vali ile
birinci ve ikinci derecedeki kan ve kayın hısımlarının il özel idaresi
ile ihtilâflı olduğu durumlarda, dava açılması ve bu davada il özel
idaresinin temsili, meclis başkanı, bulunmadığı takdirde başkan vekili
veya bunların yetkilendireceği kişiler tarafından yerine getirilir.
(1) 2/7/2005 tarihli ve
5391 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu maddede yer alan “uygun gördüğü
takdirde,” ibaresinden sonra gelmek üzere “vali yardımcılarına,” ibaresi
eklenmiş ve metne işlenmiştir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Organlara
İlişkin Ortak Hükümler
Görevden uzaklaştırma
Madde 34-
Görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma veya
kovuşturma açılan il özel idaresi organları veya bu organların üyeleri,
geçici bir önlem olarak kesin hükme kadar görevden uzaklaştırılabilir.
Görevden uzaklaştırma önlemi iki ayda
bir gözden geçirilir. Devamında kamu yararı bakımından yarar görülmeyen
görevden uzaklaştırma önlemi kaldırılır.
Soruşturma veya kovuşturma sebebiyle
görevden uzaklaştırılan il özel idaresi organları veya bu organların
üyeleri hakkında; 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin
Yargılanması Hakkında Kanuna göre soruşturma izni verilmemesi,
takipsizlik, kamu davasının düşmesi veya beraat kararı verilmesi,
davanın genel af ile ortadan kaldırılması veya görevden düşürülmeyi
gerektirmeyen bir suçla mahkûm olunması durumunda görevden uzaklaştırma
önlemi kaldırılır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
İl Özel İdaresi Teşkilâtı
İl özel idaresi teşkilâtı
Madde 35- İl özel
idaresi teşkilatı; genel sekreterlik, malî işler, sağlık, tarım, imar,
insan kaynakları, hukuk işleri birimlerinden oluşur. İlin nüfusu,
fiziki ve coğrafi yapısı, ekonomik, sosyal, kültürel özellikleri ile
gelişme potansiyeli dikkate alınarak norm kadro sistemine ve ihtiyaca
göre oluşturulacak diğer birimlerin kurulması, kaldırılması veya
birleştirilmesi il genel meclisinin kararıyla olur. Bu birimler
büyükşehir belediyesi olan illerde daire başkanlığı ve müdürlük, diğer
illerde müdürlük şeklinde kurulur.
Genel sekreter, il özel idaresi
hizmetlerini vali adına ve onun emirleri yönünde, mevzuat hükümlerine,
il genel meclisi ve il encümeni kararlarına, il özel idaresinin amaç ve
politikalarına, stratejik plan ve yıllık çalışma programına göre
düzenler ve yürütür. Bu amaçla il özel idaresi kuruluşlarına gereken
emirleri verir ve bunların uygulanmasını gözetir ve sağlar.
Genel sekreter yukarıda belirtilen hizmetlerin yürütülmesinden valiye
karşı sorumludur.
Toplam nüfusu 3.000.000'a kadar olan
illerde, ihtiyaca göre en fazla iki, nüfusu bunun üzerinde olan illerde
en fazla dört genel sekreter yardımcılığı kadrosu ihdas edilebilir.
İlçelerde, özel idare işlerini
yürütmek amacıyla kaymakama bağlı ilçe özel idare teşkilâtı
oluşturulabilir.
Norm
kadro ve personel istihdamı
Madde 36- Norm kadro
ilke ve standartları İçişleri Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı
tarafından müştereken belirlenir. Bu ilke ve standartlar çerçevesinde
norm kadro çalışmasını il özel idaresi yapar veya yaptırır.
İl özel idaresi personeli, vali
tarafından atanır ve ilk toplantıda il genel meclisinin bilgisine
sunulur.
(Ek üçüncü fıkra:
3/7/2005-5393/85 md.) İl özel idarelerinde sözleşmeli personel
ile kısmi zamanlı sözleşmeli personel çalıştırılması hususunda Belediye
Kanununun 49 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
(Mülga üçüncü ve dördüncü
fikra: 3/7/2005-5393/85 md.)
Genel Sekreterlik kadrosuna
atananlar, büyükşehir belediyesi bulunan illerde genel idare hizmetleri
sınıfına dahil bakanlık genel müdürü, diğer illerde ise genel idare
hizmetleri sınıfına dahil müstakil daire başkanı için ilgili mevzuatında
öngörülen tüm haklardan aynen yararlanırlar; bunlar valinin teklifi ve
İçişleri Bakanlığının onayı ile atanır.
Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam
edilmekte olan memurlar, valinin talebi, kendilerinin isteği ve
kurumlarının muvafakatiyle il özel idarelerinin birim müdürü ve üstü
yönetici kadrolarında görevlendirilebilirler. Bu şekilde
görevlendirmelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci
maddesinin (B) bendinde öngörülen şartlar dikkate alınır. İl özel
idarelerinde bu şekilde istihdam edilen kamu kurum ve kuruluşları
personeli kurumlarından izinli sayılırlar. Bu personelin
görevlendirildikleri süre zarfındaki, görevlendirildikleri kadroya ait
her türlü malî hakları ile kurumları tarafından karşılanması gereken
sosyal güvenlik ve benzeri diğer hakları il özel idaresi tarafından
ödenir. İzinli oldukları müddet, terfi ve emekliliklerinde hesaba
katılır ve terfi haklarını kazananlar başkaca bir işleme lüzum
kalmaksızın terfi ettirilirler. Bu şekilde görevlendirilenler,
görevlendirme süresinin sona ermesinden itibaren onbeş gün içerisinde
yazılı olarak eski kurumlarına başvurmaları halinde en geç bir ay
içerisinde kadrolarına, kadroları kaldırılmış veya kadrolarına zorunlu
sebeplerle atama yapılmış ise durumlarına uygun bir kadroya atanırlar.
Genel sekreter olarak atanan mülki
idare amirlerinin bu görevde geçen süreleri meslekî kıdemlerinde geçmiş
sayılır. Bu şekilde atananlar genel sekreterlik görevinin sona
ermesinden itibaren bir ay içerisinde İçişleri Bakanlığı tarafından
meslekî kıdemlerine uygun görevlere atanırlar.
Sözleşmeli ve işçi
statüsünde çalışanlar hariç olmak üzere il özel idaresi memurlarına,
başarı durumlarına göre toplam memur sayısının %10’unu ve Devlet
memurlarına uygulanan aylık katsayısının 20000 gösterge rakamı ile
çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmemek üzere, çalıştıkları sürelerle
(hastalık ve yıllık izinleri dahil) orantılı olarak, encümen kararı ile
yılda en fazla iki kez ikramiye ödenebilir. Büyükşehir belediyelerinin
olduğu yerlerde bu rakam 30000 olarak uygulanır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
İl Özel İdarelerinin Denetimi
Denetimin amacı
Madde 37- İl özel
idarelerinin denetimi; faaliyet ve işlemlerinde hataların önlenmesine
yardımcı olmak, çalışanların ve il özel idaresi teşkilâtının
gelişmesine, yönetim ve kontrol sistemlerinin geçerli, güvenilir ve
tutarlı duruma gelmesine rehberlik etmek amacıyla; hizmetlerin süreç ve
sonuçlarını mevzuata, önceden belirlenmiş amaç ve hedeflere, performans
ölçütlerine ve kalite standartlarına göre tarafsız olarak analiz etmek,
karşılaştırmak ve ölçmek; kanıtlara dayalı olarak değerlendirmek, elde
edilen sonuçları rapor hâline getirerek ilgililere duyurmaktır.
Denetimin
kapsamı ve türleri
Madde 38- İl özel
idarelerinde iç ve dış denetim yapılır. Denetim, iş ve işlemlerin hukuka
uygunluk, malî ve performans denetimini kapsar.
İç ve dış denetim 5018 sayılı Kamu
Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerine göre yapılır.
Ayrıca, il özel idaresinin malî
işlemler dışında kalan diğer idarî işlemleri, idarenin bütünlüğüne ve
kalkınma plânı ve stratejilerine uygunluğu açısından İçişleri Bakanlığı,
vali veya görevlendireceği elemanlar tarafından da denetlenir.
İl özel idarelerine bağlı kuruluş ve
işletmeleri yukarıdaki esaslara göre denetlenir.
Denetime ilişkin sonuçlar kamuoyuna
açıklanır ve meclisin bilgisine sunulur.
Faaliyet
raporu
Madde 39- Vali, Kamu
Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 41 inci maddesinin dördüncü
fıkrasında belirtilen biçimde; stratejik plân ve performans hedeflerine
göre yürütülen faaliyetleri, belirlenmiş performans ölçütlerine göre
hedef ve gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerini
açıklayan faaliyet raporunu hazırlar.
Faaliyet raporu mart ayı
toplantısında vali veya genel sekreter tarafından meclise sunulur.
Raporun bir örneği İçişleri Bakanlığına gönderilir ve kamuoyuna da
açıklanır.
Hizmetlerde aksama
Madde 40- İl özel
idaresi hizmetlerinin ciddî bir biçimde aksatıldığının ve bu durumun
halkın sağlık, huzur ve esenliğini hayatî derecede olumsuz etkilediğinin
ilgili bakanlığın talebi üzerine yetkili sulh hukuk hâkimi tarafından
belirlenmesi durumunda,
İçişleri Bakanlığı;
a) Hizmetlerde meydana gelen
aksamanın giderilmesini, hizmetin özelliğine göre makul bir süre vererek
il özel idaresinden ister.
b) Aksama giderilemezse, söz konusu
hizmetin yerine getirilmesini o ilin valisinden ister. Bu durumda, vali,
aksaklığı öncelikle il özel idaresinin araç, gereç, personel ve diğer
kaynaklarıyla giderir. Mümkün olmadığı takdirde diğer kamu kurum ve
kuruluşlarının imkânlarını da kullanabilir. Bu nedenle ortaya çıkacak
maliyet vali tarafından İller Bankasına bildirilir ve İller Bankasınca o
il özel idaresinin müteakip ay genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı
toplamı üzerinden il özel idaresine ayrılan paydan valilik emrine
gönderilir.
Denetimle
ilgili diğer hükümler
Madde 41- Denetimin
yapılması ve faaliyet raporunun hazırlanması hususunda bu Kanunda hüküm
bulunmayan durumlarda 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu
ile diğer kanunların ilgili hükümleri uygulanır.
BEŞİNCİ KISIM
Malî Hükümler
ve Cezalar
BİRİNCİ BÖLÜM
İl Özel İdaresinin Gelirleri ve Giderleri
İl özel idaresinin gelirleri
Madde 42- İl özel
idaresinin gelirleri şunlardır:
a) Kanunlarla gösterilen il özel
idaresi vergi, resim, harç ve katılma payları.
b) Genel bütçe vergi gelirlerinden
ayrılan paylar.
c) Genel ve özel bütçeli idarelerden
yapılacak ödemeler.
d) Taşınır ve taşınmaz malların kira,
satış ve başka suretle değerlendirilmesinden elde edilecek gelirler.
e) İl genel meclisi tarafından
belirlenecek tarifelere göre tahsil edilecek hizmet karşılığı ücretler.
f) Faiz ve ceza gelirleri.
g) Bağışlar.
h) Her türlü girişim, iştirak ve
faaliyetler karşılığı sağlanacak gelirler.
i) Diğer gelirler.
İl özel
idaresinin giderleri
Madde 43- İl özel
idaresinin giderleri şunlardır:
a) İl özel idaresi binaları,
tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı
için yapılan giderler.
b) İl özel idaresinin personeline ve
seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı,
yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderler.
c) Her türlü alt yapı, yapım, onarım
ve bakım giderleri.
d) Vergi, resim, harç, katılma payı,
hizmet karşılığı alınacak ücretler ve diğer gelirlerin takip ve tahsili
için yapılacak giderler.
e) İl genel meclisince belirlenecek
ilkeler çerçevesinde köylere veya köylerin aralarında kurdukları
birliklere yapılacak yardımlar.
f) İl özel idaresinin kuruluşuna
katıldığı şirket, kuruluş ve birliklerle ilgili ortaklık payı, üyelik
aidatı giderleri.
g) Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer
ödemeler ve sigorta giderleri.
h) Yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile
özürlülere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar.
i) Dava takip ve icra giderleri.
j) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım
giderleri.
k) Avukatlık, danışmanlık ve denetim
hizmetleri karşılığı yapılacak ödemeler.
l) Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel
kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve
diğer proje giderleri.
m) Sosyo-kültürel ve bilimsel
etkinlikler için yapılan giderler.
n) Özel idare hizmetleriyle ilgili
olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması giderleri.
o) Doğal afet giderleri.
p) Kanunla verilen görevler ve
hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.
İKİNCİ BÖLÜM
İl Özel İdaresi
Bütçesi
İl özel idaresi bütçesi
Madde 44- İlin
stratejik plânına uygun olarak hazırlanan bütçe, il özel idaresinin malî
yıl ve izleyen iki yıl içindeki gelir ve gider tahminlerini gösterir,
gelirlerin toplanmasına ve harcamaların yapılmasına izin verir.
Bütçeye ayrıntılı harcama programları
ile finansman programları eklenir.
Bütçe yılı Devlet malî yılı ile
aynıdır.
Bütçe dışı harcama yapılamaz.
Vali ve harcama yetkisi verilen diğer
görevliler, bütçe ödeneklerinin verimli, tutumlu ve yerinde
harcanmasından sorumludur.
Bütçenin
hazırlanması ve kabulü
Madde 45- Vali
tarafından hazırlanan bütçe tasarısı eylül ayı başında il encümenine
sunulur. Encümen, bütçeyi inceleyerek görüşüyle birlikte kasım ayının
birinci gününden önce il genel meclisine sunar.
İl genel meclisi bütçe tasarısını yıl
başından önce aynen veya değiştirerek kabul eder. Ancak, meclis bütçe
denkliğini bozacak biçimde gider artırıcı ve gelir azaltıcı
değişiklikler yapamaz.
Harcama
yetkilisi
Madde 46- İl özel
idaresi bütçesiyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en
üst yöneticisi harcama yetkilisidir. İlçelerde bu yetki kaymakam
tarafından kullanılır.
İlçelere gönderilecek ödeneklerin, il
özel idaresi malî kontrol yetkilisi tarafından vize edilmesi yeterlidir.
Bu ödeneklerin harcanması sırasında ayrıca harcama öncesi kontrol işlemi
yapılmaz.
Kesin
hesap
Madde 47- Her yıl
bütçesinin kesin hesabı, vali tarafından hesap döneminin bitiminden
sonra gelen mart ayı içinde encümene sunulur. Kesin hesap il genel
meclisinin mayıs ayı toplantısında görüşülerek karara bağlanır.
Kesin hesabın görüşülmesi ve
kesinleşmesinde, bütçeye ilişkin hükümler uygulanır.
Bütçe
Madde 48- İl özel
idaresi bütçesi ile muhasebe işlemlerine ilişkin esas ve usuller Maliye
Bakanlığının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
Geçmiş yıl bütçesinin devamı
Madde 49-Herhangi
bir nedenle yeni yıl bütçesi kesinleşmemiş ise yeni bütçenin
kesinleşmesine kadar geçen yıl bütçesi uygulanır.
Bütçenin kabulüne kadar yapılan
işlemler yeni yıl bütçesine göre yapılmış sayılır.
Gelecek
yıllara yaygın hizmet yüklenmeleri
Madde 50- İl özel
idarelerinde il genel meclisinin, il özel idaresine bağlı kuruluşlarda
yetkili organın kararı ile park, bahçe ve havuz bakımı; araç kiralama,
kontrollük, temizlik ve yemek hizmetleri; araç, bilgisayar, faks,
fotokopi ve diğer teknolojik ürünlerin bakım ve onarım işleri süresi ilk
mahallî idareler genel seçimlerini izleyen üçüncü ayın sonunu geçmemek
üzere ihale yoluyla üçüncü şahıslara gördürülebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Borçlanma ve
İktisadî Girişimler
Borçlanma
Madde 51- İl özel
idaresi, görev ve hizmetlerinin gerektirdiği giderleri karşılamak
amacıyla aşağıda belirtilen usul ve esaslara göre borçlanma yapabilir ve
tahvil ihraç edebilir:
a) Dış borçlanma, 4749 sayılı Kamu
Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümleri
çerçevesinde ve sadece il özel idaresinin yatırım programında yer alan
projelerin finansmanı amacıyla yapılabilir.
b) İller Bankasından yatırım kredisi
ve nakit kredi kullanan il özel idaresi, ödeme plânını bu bankaya sunmak
zorundadır. İller Bankası hazırlanan geri ödeme plânını yeterli
görmediği il özel idaresinin kredi isteklerini reddeder.
c) Tahvil ihracı, yatırım programında
yer alan projelerin finansmanı için ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca
yapılır.
d) İl özel idaresi ve bağlı
kuruluşları ile bunların sermayesinin %50’sinden fazlasına sahip
oldukları şirketlerin faiz dahil iç ve dış borç stok tutarı, en son
kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununda
belirlenen yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamaz. Bu
miktar büyükşehir belediyesi bulunan illerin özel idareleri için bir
buçuk kat olarak uygulanır.
e) İl özel idaresi ve bağlı
kuruluşları ile bunların sermayesinin %50’sinden fazlasına sahip
oldukları şirketlerin, en son kesinleşen bütçe gelirlerinin, 213 sayılı
Vergi Usul Kanununda belirlenen yeniden değerleme oranıyla artırılan
miktarının yılı içinde toplam %10’unu geçmeyen iç borçlanmayı il genel
meclisinin kararı; %10’u geçen miktarlar için meclis üye tam sayısının
salt çoğunluğunun kararı ve İçişleri Bakanlığının onayı ile yapabilir.
f) İl özel idarelerinin ileri
teknoloji ve büyük tutarda maddi kaynak gerektiren alt yapı
yatırımlarında Devlet Plânlama Teşkilatı Müsteşarlığının teklifi üzerine
Bakanlar Kurulunca kabul edilen projeleri için yapılacak borçlanmalar
(d) bendindeki miktarın hesaplanmasında dikkate alınmaz. Dış kaynak
gerektiren projelerde Hazine Müsteşarlığının görüşü alınır.
Yukarıda belirtilen usul ve esaslara
aykırı olarak borçlanan il özel idaresi sorumluları hakkında, fiilleri
daha ağır bir cezayı gerektirmeyen durumlarda Türk Ceza Kanununun 240
ıncı maddesi hükümleri uygulanır.
İl özel idaresi, varlık ve
yükümlülüklerinin ayrıntılı bir şekilde yer aldığı malî tablolarını üçer
aylık dönemler halinde İçişleri ve Maliye bakanlıkları ile Devlet
Plânlama Teşkilatı ve Hazine müsteşarlıklarına gönderir.
Şirket
kurulması
Madde 52- İl özel
idaresi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta
belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir.
İşletme
tesisi
Madde 53- İl özel
idaresi, özel gelir ve gideri bulunan hizmetlerini İçişleri Bakanlığının
izniyle bütçe içi işletme kurarak yapabilir.
Bu işletmeler il özel idaresinin tâbi
olduğu usule göre denetlenir.
Borç ve
alacakların takas ve mahsubu
Madde 54- 4749
sayılı Kanun kapsamındaki Hazine alacakları hariç olmak üzere, il özel
idaresinin, genel bütçeli kuruluşlardan, sosyal güvenlik
kuruluşlarından, mahalli idarelerden ve diğer kamu kurum ve
kuruluşlarından olan özel hukuk ve kamu hukukuna tâbi alacak ve borçları
takas ve mahsup edilir. Bu kurum ve kuruluşların bütçelerine yeterli ve
gerekli ödenek konulur.
Bu madde gereğince takas ve mahsup
işlemlerine ilişkin esas ve usuller, İçişleri Bakanlığının olumlu görüşü
alınarak, Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle
düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Cezalar
Madde 55- İl özel
idaresinin görev ve yetki alanına giren konularda, kanunların verdiği
yetkiye dayanarak il genel meclisi tarafından alınan ve usulüne uygun
olarak ilân edilen kararlara aykırı davrananlara; mevzuatta başka bir
ceza öngörülmediği durumlarda, üçyüzmilyon Türk Lirasına kadar para
cezası verilir. Suçun herhangi bir işyeri adına işlenmesi durumunda para
cezası iki kat uygulanır.
Birinci fıkrada belirtilen suçların
yeme, içme, eğlenme, dinlenme, yatma, bakım ve temizlenme gibi
ihtiyaçlarla ilgili ticaret, sanat ve meslekleri yapanlar tarafından
işlenmesi durumunda ayrıca üç günden yedi güne kadar işyerinin
kapatılması cezası verilir.
İl özel idaresinin görev ve
sorumluluk alanlarında bulunan tesislere herhangi bir zarar verilmesi
durumunda, il özel idaresince eski duruma getirilerek yapılan masraflar
%30 fazlasıyla zarar verenden tahsil edilir.
Ceza
verme yetkisi
Madde 56- 55 inci
maddede öngörülen cezalar il encümeni tarafından verilir. Ancak vali
veya kaymakam, suçun işlendiğini tespit ettirdiğinde yüzmilyon Türk
Lirasına kadar para cezası ve üç güne kadar işyerinin kapatılması
cezası verebilir.
Tutanak
düzenlenmesi
Madde 57- Cezayı
gerektiren işlem ve eylemleri yapanlar hakkında il özel idaresinin
yetkili personeli tarafından tespit tutanağı düzenlenir. Tutanakta
yasağa aykırı olarak yapılan işlem ve eylemin yeri, zamanı, niteliği ve
aykırı olduğu mevzuat hükmü gösterilir. Tutanak, işlem ve eylemin
yapıldığı yerde düzenlenir ve taraflarca imzalanarak bir örneği
ilgiliye, diğer örneği on gün içinde il özel idaresine verilir.
İlgilinin tutanağı imzalamaktan veya almaktan kaçınması hâlinde, durum
tutanağa yazılır ve bu halde tutanak ilgili muhtarlığa verilmek
suretiyle kendisine tebliğ edilmiş sayılır.
Tutanağa
itiraz ve karara bağlama
Madde 58- Haklarında
tespit tutanağı düzenlenenler tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün
içinde il özel idaresine itiraz edebilir. İtiraz, ilçelerde
kaymakamlıklar kanalıyla yapılabilir. Kaymakamlıklara yapılan itirazlar
yedi gün içinde il özel idaresine gönderilir.
İtiraz edilen veya edilmeyen tespit
tutanakları onbeş gün içinde il encümeni tarafından karara bağlanır.
Kararların tebliği ve itiraz
Madde 59- Bu Kanuna
göre verilen ceza kararları 11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat
Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir.
İdarî yargı mercilerine yapılacak
müracaat, para cezalarının yürütülmesini durdurmaz.
Cezaların
uygulanması
Madde 60- Para
cezaları, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde il özel idaresi
hesabına yatırılmadığı takdirde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.
İşyeri kapatma cezası, ceza süresince
işyerinin mühürlenmesi suretiyle uygulanır.
Toplatma
ve yok etme
Madde 61- 1593
sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere, il özel
idaresi tarafından satışı ve kullanılması yasaklanmış bulunan maddeler
toplattırılır. Yapılan inceleme ve tahlil sonucunda, sağlığa zararlı
olanlar imha edilir. Diğerleri sahibine teslim edilir. Otuz gün içinde
sahipleri tarafından teslim alınmayan mallar, il özel idaresi tarafından
uygun biçimde değerlendirilir.
ALTINCI KISIM
Çeşitli ve Son
Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Yurt dışı ilişkileri
Madde 62- İl özel
idaresi, il genel meclisinin kararına bağlı olarak görev alanıyla ilgili
konularda faaliyet gösteren uluslararası teşekkül ve organizasyonlara,
kurucu üye veya üye olabilir.